Reumatoidni artritis je kronična upalna bolest zglobova koja pogađa 5 na 1000 ljudi. Bolest se češće javlja kod žena (2 do 3 puta češće) te se može javiti u bilo kojoj životnoj dobi.
Zglob je pokretni spoj između kostiju. Zglobna čahura ima vanjski fibrozni sloj i unutarnji sinovijalni sloj koji luči žutu tekućinu (synovia articularis), koja hrani i podmazuje zglobne hrskavice.
Očituje se otečenosti i bolovima u zglobovima. Bol je najčešće jača u ruci koja se učestalije koristi. Kod 20% oboljelih dolazi do pojave kvržica koje nastaju zbog upale krajnjih arterija, a mogu označavati i pojavu reumatoidnog vaskulitisa (rijetko), stanja koje zahvaća krvne žile pluća, bubrega ili drugih organa. Simptom koji karakterizira bolest je pojava jutarnje ukočenosti, a u početnim stadijima bolesti javljaju se simptomi slični gripi ili prehladi. Upaljeni zglobovi su često topli1.
Prije razvoja novih terapeutskih pristupa, bolest je bi dovela do invaliditeta, nemogućnosti rada i povećane smrtnosti. Danas su otkrivene neke nove molekule i biološki putevi kao mete za terapijsku intervenciju te se stopa smrtnosti smanjila i poboljšala se kontrola bolova2.
Imunologija
Antigen prezentirajuće stanice prezentiraju autoantigen preko molekula MHC II kompleksa naivnim T stanicama. Autoantigen je inače normalan protein kojeg imuni sustav prepoznaje kao nešto strano te ga potom napada. Proces se događa kod autoimunih bolesti, u koje spada i reumatoidni artritis. Nakon prezentacije autoantigena, T stanice se aktiviraju i diferenciraju u TH1, TH17 ili Tfh stanice koje ispuštaju limfokine koji aktiviraju makrofage i stimuliraju B stanice. B stanice diferenciraju u plazma stanice koje onda stvaraju autoprotutijela. Autoprotutijela se vežu na autoantigen te stvaraju imune komplekse koji se mogu vezati na makrofage. Makrofazi otpuštaju proinflamatorne citokine i ostale medijatore upale (TNF, IL-6,). U prisutnosti tih citokina dolazi do diferencijacije proosteoklasta u osteoklaste koji razgrađuju kost iz sinovijalnog mjesta. Taj proces počinje na spojnici između hrskavice i kosti. Isti ti citokini aktiviraju hondrocite da proizvode enzime koji uništavaju hrskavicu2.
Razvoj bolesti i faktori koji utječu na razvoj bolesti
Okolišni faktori dovode do proteinskih modifikacija kod ljudi koji su genetski podložni za razvoj bolesti. Dendritičke stanice prezentiraju takve, modificirane proteine T stanicama i dolazi do aktivacije T i B stanica. Ovaj proces spada u takozvani prvi „udarac“ (first hit) bolesti – uništavanje tolerancije. Nakon toga dolazi do stvaranja autoprotutijela, sinovijalne upale i razvitka kroničnog artritisa te taj proces spada u takozvani drugi „udarac“ (second hit) bolesti3.
Liječenje
U skupinu artritisa spada više poremećaja, od kojih su najčešći osteoartritis, reumatoidni artritis, psorijatični artritis, fibromialgija i giht, a svi imaju jednu zajedničku karakteristiku – bol. Lijekovi koji se najčešće koriste za reumatoidni artritis su antireumatici koji modificiraju bolest (disease-modifying anti-rheumatic drugs; DMARDs), interleukini i kortikosteroidi. No, najviše pacijenata koji boluju od artritisa tretiraju simptome bolesti, odnosno liječe bol. U tu svrhu se koriste nesteroidni protuupalni lijekovi (nonsteroidal anti-inflammatory drugs; NSAIDs) i opioidi.
Problem s NSAIDs je što dugotrajnim korištenjem mogu značajno utjecati na funkciju bubrega te dovesti do krvarenja u probavnom sustavu, a opioidi samo maskiraju bol jer djeluju na živčani sustav te mogu dovesti do stvaranja ovisnosti. Upravo zato CBD se pokazao kao dobra i sigurna alternativna postojećim lijekovima4.
Kanabidiol (CBD) jedan je od mnogih aktivnih kanabinoida zastupljenih u industrijskoj konoplji. Za razliku od THC-a, nije psihoaktivan te se ne veže direktno na kanabinoidne CB1 i CB2 receptore. CBD se dobro podnosi čak i u visokim dozama, a neke od nuspojava mogu biti proljev i vrtoglavica. Važno je napomenuti da CBD interaktira s drugim lijekovima jer se metabolizira preko CYP enzima u jetri te može inhibirati degradaciju drugih lijekova. Studije napravljene na glodavcima su pokazale protuupalni i analgetski efekt CBD-a. U jednoj studiji proučavan je utjecaj CBD-a na unutarstanični kalcij, staničnu vijabilnost i stvaranje citokina u sinovijalnim fibroblastima reumatoidnog artritisa (RASF).
RASF su jedan od važnih faktora koji pridonose uništenju zglobova u reumatoidnom artritisu jer luče proupalne citokine i enzime koji uništavaju matriks. CBD se veže na TRPA17,23 te tako utječe na staničnu vijabilnost5. Također, kod animalnog modela artritisa, CBD je pružio olakšanje od boli te smanjio infiltraciju upalnih stanica u zglobove6.
